वास्तविक पाहता पितृपक्षानंतर लगेचच घटस्थापना केली जाते. मात्र, सन २०२० मध्ये अश्विन महिना अधिक आल्यामुळे सर्वपित्री अमावास्या आणि नवरात्र यामध्ये एका महिन्याचे अंतर आले. शारदीय नवरात्र अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपले आहे. अनेक ठिकाणी नवरात्राची तयारी अगदी जोरात सुरू आहे. काही कामे अंतिम टप्प्यात आली असून, दुर्गा देवीच्या आगमनाची सर्वांनाच ओढ लागलेली आहे. भारतीय संस्कृतीत या शारदीय नवरात्राला विशेष महत्त्व आहे. शारदीय नवरात्रात भगवती देवीचे पूजन, उपासना, नामस्मरण, आराधना प्रामुख्याने केली जाते.
यंदाचे नवरात्र केवळ आठ दिवसांचे असेल. यंदाच्या नवरात्रात आणखीन एक अद्भूत शुभ योग जुळून येत आहे. या वर्षी घटस्थापनेच्या दिवशी शनी आणि गुरु आपापले स्वामीत्व असलेल्या म्हणजचे अनुक्रमे मकर आणि धनु राशीत विराजमान असतील. असा योग सुमारे ५८ वर्षांनी जुळून येत आहे. यापूरवी १९६२ मध्ये असा योग जुळून आला होता. यंदाच्या नवरात्राचे वैशिष्ट्य काय? नवरात्रात देवीच्या कोणत्या नऊ रुपांचे पूजन केले जाते? यंदाचे नवरंग कोणते? नऊ दिवस कोणते नैवेद्य दाखवणे शुभ मानले गेले आहे?
तब्बल १६० वर्षांनी सप्टेंबर महिन्यात अधिक महिना येण्याचा योग जुळून आला. अधिक महिन्यानंतर येणाऱ्या निज म्हणजेच सामान्य महिन्यात सर्व सण-उत्सव, व्रत-वैकल्ये साजरी केली जातात. त्यानुसार निज अश्विन शुद्ध प्रतिपदेला घटस्थापना केली जाईल. शनिवार, १७ ऑक्टोबर २०२० रोजीपासून नवरात्रारंभ होणार आहे. याच दिवशी सकाळी ०६ वाजून २७ मिनिटे ते १० वाजून १३ मिनिटांपर्यंत घटस्थापन करण्याचा मुहूर्त आहे. यानंतर सकाळी ११ वाजून ४४ मिनिटांपासून ते १२ वाजून २९ मिनिटांपर्यंत अभिजित मुहूर्त असेल.
शारदीय नवरात्रातील संपूर्ण नऊ दिवस देवीच्या वेगवेगळ्या नऊ रुपांचे पूजन केले जाते. दिवस आणि देवीच्या नऊ रुपांविषयी जाणून घेऊया…
१७ ऑक्टोबर : शैलपुत्री देवीचे पूजन – घटस्थापना
१८ ऑक्टोबर : ब्रह्मचारिणी देवीचे पूजन
१९ ऑक्टोबर : चंद्रघटा देवीचे पूजन
२० ऑक्टोबर : कुष्मांडा देवीचे पूजन
२१ ऑक्टोबर : स्कंदमाता देवीचे पूजन
२२ ऑक्टोबर : कात्यायणी देवीचे पूजन
२३ ऑक्टोबर : कालरात्रि देवीचे पूजन
२४ ऑक्टोबर : महागौरी देवीचे पूजन
२५ ऑक्टोबर : सिद्धिदात्री देवीचे पूजन
नवरात्रात देवीच्या विविध रुपांचे पूजन, त्यांना प्रिय असलेल्या रंगांच्या समावेशासह विशेष प्रकारचा नैवेद्य देवीला अर्पण केल्यास देवीचे शुभाशिर्वाद प्राप्त होतात, असे म्हटले जाते.
पहिला दिवस : गायीचे शुद्ध तूप अर्पण करावे, दुसरा दिवस : साखर अर्पण करावी, तिसरा दिवस : दूध किंवा खीर अर्पण करावी., चौथा दिवस : मालपुवा अर्पण करावा., पाचवा दिवस : केळी अर्पण करावी., सहावा दिवस : मधाचा नैवेद्य दाखवावा., सातवा दिवस : गुळ अर्पण करावा., आठवा दिवस : नारळ अर्पण करावा., नववा दिवस : तीळ अर्पण करावेत.
यंदाच्या नवरात्रात दुर्गादेवीचे आगमन अश्वारुढ होणार आहे. तर विसर्जनावेळी देवीचे वाहन म्हैस असेल. काही धार्मिक ग्रथांनुसार, दुर्गा पूजनासाठी शारदीय नवरात्र सर्वश्रेष्ठ मानले गाले आहे. शारदीय नवरात्रीचे नऊही दिवस अत्यंत पवित्र आणि शुभ मानले गेले आहेत. नवरात्राच्या प्रत्येक दिवशी देवीच्या वेगवेगळ्या रुपाचे पूजन केले जाते. नवरात्रात केलेल्या देवी पूजनामुळे शक्ती, ज्ञान, आनंद, सुख, समृद्धी, समाधान, कीर्ती, मान, सन्मान, धन-वैभव प्राप्त होऊ शकतो. तसेच भगवती देवीच्या पूजनामुळे कुटुंबात सुख, शांतता नांदते, अशी मान्यता असल्याचे सांगितले जाते.
