मुंबई (संपादक सुनिल पाटील) । भारतीय संगीतसृष्टीला आपल्या अद्वितीय, अलौकिक आणि शास्त्रीय गायकीने समृद्ध करणाऱ्या ज्येष्ठ पार्श्वगायिका सुमन कल्याणपूर यांचे दुःखद निधन झाले आहे. त्यांच्या निधनाने मराठी आणि हिंदी संगीतविश्वातील एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि सुवर्णकाळ लाभलेला अध्याय कायमचा मिटला आहे. त्यांच्या जाण्याने केवळ सांगीतिक वर्तुळातच नव्हे, तर जगभरातील कोट्यवधी संगीतप्रेमींमध्ये तीव्र शोकाची लाट पसरली आहे.
सुमन कल्याणपूर यांचा जन्म १७ जून १९३५ रोजी ढाका (सध्याचे बांगलादेश) येथे झाला होता. लहानपणापासूनच संगीताची उपजत आवड असलेल्या सुमनजींनी अत्यंत खडतर आणि शास्त्रोक्त पद्धतीने संगीताचे शिक्षण घेतले. त्यांच्या गायकीत असलेली अचूकता, सुरांचा पक्केपणा आणि शब्दांमधील भाव थेट रसिकांच्या काळजाला भिडणारे होते. ५० आणि ६० च्या दशकात त्यांनी हिंदी आणि मराठी चित्रपटसृष्टीसह अनेक प्रादेशिक भाषांमधील गाण्यांना आपल्या सुरांनी सजवले.
लता मंगेशकर यांच्या समकालीन असूनही सुमन कल्याणपूर यांनी स्वतःची एक वेगळी, स्वतंत्र आणि तितकीच वजनदार ओळख निर्माण केली. त्यांनी गायलेली ‘शब्दांवाचून कळले सारे’, ‘रेशमाच्या रेघांनी’, ‘पाखरा जा दूर देशी’, ‘निंबोणीच्या झाडामागे’ ही मराठी भावगीते आजही प्रत्येक मराठी घराघरांमध्ये ऐकली जातात. हिंदी चित्रपटसृष्टीतही त्यांनी मोहम्मद रफी, मुकेश, मन्ना डे यांसारख्या दिग्गज गायकांसोबत दिलेली युगलगीते (Duets) अजरामर ठरली.
संगीत क्षेत्रातील त्यांच्या या अतुलनीय आणि प्रदीर्घ सेवेसाठी त्यांना भारत सरकार तर्फे ‘पद्मभूषण’ या देशातील सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते. याशिवाय महाराष्ट्र शासनाचा ‘गानसाम्राज्ञी लता मंगेशकर पुरस्कार’ आणि इतर अनेक नामांकित पुरस्कारांनी त्यांना गौरवण्यात आले होते.
सुमनजींचा आवाज हा केवळ मनोरंजन करणारा नव्हता, तर तो मनाला शांतता आणि जगण्याची नवी उमेद देणारा होता. त्यांच्या निधनानंतर देशातील राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील दिग्गजांनी तसेच कलाकारांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली वाहिली आहे. त्यांच्या पार्थिवावर शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार करण्यात येणार असल्याचे समजते.
